Blue Deal

Op deze pagina vind je alle watergerelateerde acties waar ons Regionaal Landschap bij betrokken is. 

In het voorjaar van 2024 lanceerde de Vlaamse Milieumaatschappij (VMM) een nieuwe oproep van ‘Levend Water’. Regionaal Landschap Leie en Schelde nam initiatief om samen met Stad Kortrijk en de Provincie West-Vlaanderen een projectdossier in te dienen om de Grote Spiere/Fabrieksbeek te herwaarderen.

Het beoogde projectgebied ligt ten zuiden van de dorpskern Rollegem, een deelgemeente van Kortrijk. Rollegem ligt in het valleigebied van enerzijds de Grote Spiere en anderzijds de Weimeersbeek. Beide waterlopen stromen doorheen een golvend agrarisch landschap en bevinden zich in het West-Vlaamse deel van het Bovenscheldebekken. Ter hoogte van de begraafplaats en de RWZI Rollegem stroomt de Weimeersbeek in de Grote Spiere. Vanaf dit punt wordt de Grote Spiere in de volksmond ook ‘Fabrieksbeek’ genoemd.

Met dit project willen we het waterbufferend vermogen van de Grote Spiere/Fabrieksbeek vergroten. Doel is om wateroverlast te beperken en de sponsfunctie van de bodem te verbeteren. We stellen maatregelen voor die het natuurlijk profiel van de beek en oever herstellen, om zo de waterkwaliteit en biodiversiteit van de beek te verbeteren.

Verdere willen we het valleilandschap opwaarderen met extra kleine landschapselementen (o.a. houtkanten, solitaire bomen, kruidenrijk grasland). Op die manier willen we de begraafplaats, speel- en ravotzone en waterloop verbinden en beter integreren in het landschap. Met de inrichting van een rust- en stilteplek langs de waterloop verbinden we inwoners opnieuw met het water en het landschap. Daarnaast bevat het project ook enkele maatregelen om de samenwerking tussen landbouw, natuur en de buurtbewoners te versterken.

• Definitief goedgekeurd voorontwerp - Het studiebureau Witteveen+Bos voerde een voorstudie uit en maakte een voorontwerp voor de projectzone. Het ontwerp werd gevoed via terreinbezoeken en workshops met de partners. Ook de buurt en geïnteresseerde Rollegemnaars deelden hun ideeën voor het projectgebied. Het College van Burgemeester en Schepenen van Stad Kortrijk keurde het uiteindelijke voorontwerp begin juni ’26 goed, net als alle partners.  
  
  
• Ruimte voor water – In het valleigebied wordt ingezet op meer waterbuffering. Daarvoor verflauwen we de oevers van de beek en leggen we twee poelen aan. Ook komt er een regelbare stuw om het waterpeil beter te sturen. Op enkele plaatsen verwijderen we de betonnen oeververstevigingen.  
  
  
• Ruimte voor natuur – Natuurpunt inventariseerde een 70-tal plantensoorten in het valleigebied. Na de werken gebeurt die inventarisatie opnieuw. Door de aanplant van bomen en struweel, het ontwikkelen van kruidenrijk grasland, de aanleg van de poelen en de verbeterde bufferwerking van de beek hebben we de ambitie de natuurwaarde van het valleigebied te verhogen en het aantal planten- en diersoorten, zoals amfibieën en insecten, te laten toenemen. 
  
  
• Ruimte voor rust – de groenzone van de Tombroekvallei blijft een stilteplek en is niet toegankelijk voor het publiek. Een nieuw uitkijkplatform, ten zuiden van de begraafplaats, geeft de mogelijkheid om het gebied in alle rust te beleven. Een nieuw (vlonder)pad verbindt het platform met de begraafplaats en de speel- en ravotzone. 
  
  
• ‘Tombroekvallei’ - Dit is de uiteindelijke naam voor het valleigebied. De naam kwam tot stand via een participatietraject met buurtbewoners. Ze verwijst naar de ligging achter de Tombroekstraat en benadrukt tegelijk de ambitie om het valleilandschap opnieuw te versterken.

De klimaatverandering confronteert ons met een gewijzigd neerslagpatroon. Intense perioden van korte, hevige buien wisselen af met langere periodes van droogte. Om hiermee om te gaan stelde elke gemeente in Vlaanderen een hemelwater- en droogteplan op. Het plan bevat een integrale en gebiedsdekkende visie over het beheer van hemelwater in de gemeente: van hergebruik over infiltratie en buffering tot afvoer. Het plan bevat bovendien enkele maatregelen die op korte termijn gerealiseerd kunnen worden, zoals onthardingskansen en waterbesparende maatregelen in woonkernen.

In 2024 nam de Blue Deal Coördinator van het RLLS initiatief om afgewerkte hemelwater- en droogteplannen te screenen naar haalbaarheid, prioriteit en effectiviteit, én daarbij de 13 Zuid-West-Vlaamse gemeenten te ontzorgen richting realisatie van enkele acties. Gesprekken met Zwevegem, Harelbeke en Lendelede rond concrete acties werden reeds opgestart. Om enkele acties uit de HWDP versneld te realiseren en te vermijden dat deze in de kast verdwijnen, werd een eerste verkennend overleg ingepland samen met betrokken partners Aquafin, Fluvius, Leiedal en de Provincie West-Vlaanderen.  

De regio Zuid-West-Vlaanderen is zeer ambitieus rond het versterken van water in het landschap. Er lopen tal van strategische visies en gebiedsgerichte initiatieven om de beschikbare open ruimte te beschermen en het watersysteem weerbaarder te maken tegen de gevolgen van de klimaatverstoring: 

• Water+Land+Schap 1.0 (Gaverbeekvallei)
• Water+Land+Schap 2.0 (Van beek tot bodem)
• Weerbaar Waterlandschap (Midden- en Zuid-West-Vlaanderen)
• Riviercontract Heulebeek
• Rivierherstel Leie (inrichtingsplan Posthoornhoek)

Doel is om in de nabije toekomst enkele concrete acties te verwezenlijken op het terrein.